Geschiedenis
De Orde van Sint Stanislas werd opgericht op het feest van de Bisschop en Martelaar Sint Stanislas, op 8 mei 1765, door Koning Stanislas II Augustus Poniatowski, de laatste inheemse koning van het Gemenebest van het Koninkrijk Polen en het Groothertogdom Litouwen.
De Orde van Sint Stanislas werd opgericht in de geest van het tijdperk van de verlichting, om "verlichte mannen" rond de koning te verzamelen. Het doel was om de ontwikkeling van een modern sociaal verlicht land te stimuleren.
Om een verbinding te vinden tussen het middeleeuwse en het nieuwe verlichte Polen, koos Koning Stanislas Poniatowski zijn titulaire heilige, de bisschop en martelaar Sint Stanislas, de oude beschermheer van Krakau en Polen, als beschermheer van zijn nieuwe orde. Om de nieuwe ridders aan te moedigen, koos hij het motto "Praemiando incitat", wat "aanmoedigen door te belonen" betekent.
Het was een orde met één klasse en de hoogste onderscheiding en eer na de orde van de Witte Adelaar, die eerder in 1325 werd ingesteld. Vandaag kent de Orde meerdere klassen.
Na de derde en laatste verdeling van het oude Pools-Litouwse Gemenebest in 1795, tussen Rusland, Oostenrijk en Pruisen, viel de Orde van Sint Stanislas in onbruik.
Als gevolg van Napoleons overwinningen en bevrijding van bezetting, werd het centrale gebied van Polen gecreëerd tot het 'Hertogdom Warschau' onder Frederik Augustus I, koning van Saksen, die de tweede grootmeester werd en de toekenning van de Orde van Sint Stanislas hernieuwde. Hij voegde een tweede witte streep toe aan de rand van de sjerp.
Tsaar Alexander I, als derde grootmeester van de Orde, verdeelde de Orde in vier klassen en de voorwaarde om een hogere klasse te ontvangen was om al een lagere klasse te hebben ontvangen.
Met de Russische Revolutie werd tsaar Nicolaas II gedwongen om in maart 1917 af te treden. De Orde van Sint Stanislas viel opnieuw in onbruik.
Geschiedenis in de 20e eeuw tot vandaag.
Op 9 juni 1979 werd de Orde van Sint Stanislas opnieuw opgericht in vijf klassen door Juliusz Nowina-Sokolnicki, een van de twee voormalige legitieme Poolse regeringen in ballingschap, die gevestigd was in Londen.
Na de heroprichting in 1979 werd het eerste Diploma van de Orde van Sint Stanislas, samen met het Grootkruis en de Sjerp, geplaatst bij het heiligdom van Onze-Lieve-Vrouw van Czestochowa in Polen (het heiligste heiligdom van Polen). Later werd het tweede Dipolma van de Orde van Sint Stanislas, samen met het Grootkruis en de Sjerp, uitgereikt aan Zijne Heiligheid Paus Johannes Paulus II. Zijne Heiligheid wenste de Orde het beste en de decoratie die aan hem werd uitgereikt, is nu te zien in het Koninklijk Kasteel in Krakau.
Jan Zbigniew Potocki volgde Juliusz Nowina Sokolnicki op als IXe Grootmeester van de Orde in augustus 2009. Hij werd in februari 2010 ontslagen uit zijn functie als Grootmeester, nadat hij herhaaldelijk de Grondwet van de Orde had geschonden. Hij heeft deze beslissing nooit erkend.
De Orde werd toen internationaal bestuurd door de Regency Council. De Confederacy of Priories and Commanderies bestuurde de Orde in Polen.
Op 16 februari 2011 gaven de priors, kanseliers en commandanten van de Orde van St. Stanislas Bisschop en Martelaar in Polen een verklaring uit waarin ze Waldemar Wilk erkenden als rechtmatige opvolger van Juliusz Nowina Sokolnicki.
Ter gelegenheid van de jaarlijkse algemene vergadering in Londen in november 2018 werd de Xe Grootmeester als Hoofd van de Orde Waldemar Wilk door stemming afgezet.
Chev. Tomas Lorant, hoofd van de Regency Council, werd de Regent van de Orde. Hij bestuurt de Orde wereldwijd, met uitzondering van het vasteland van Polen, in samenwerking met Grootprioren en senior leden van de Orde. Het ambt van Grootmeester blijft vacant.
Sinds 2018 hebben Hunne Koninklijke en Keizerlijke Hoogheid Sandor en Herta-Margarete Habsburg-Lotharingen, Aartshertog van Oostenrijk, Prins van Hongarije en Bohemen, Prins van Toscane etc.etc., de functie van Hoge Beschermers van de Orde van Sint Stanislas aanvaard.
De Protectoren van de Orde: ZKH Sandor en HKH Herta-Margarete, Aartshertogen van Habsburg-Lothringen, Prins en Prinses van Toscane
Koning Stanislas II Augustus Poniatowski, de laatste inheemse koning van het Gemenebest van het Koninkrijk Polen en het Groothertogdom Litouwen.